Czym jest zespół cieśni nadgarstka i jak go rozpoznać?

Zespół cieśni nadgarstka to powszechne schorzenie, które dotyka wielu osób na całym świecie. Charakteryzuje się uciskiem na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka, co prowadzi do szeregu nieprzyjemnych objawów. Jego wczesne rozpoznanie i leczenie pozwala zapobiec trwałym uszkodzeniom nerwu i utracie sprawności ręki. W tym artykule omówimy, czym dokładnie jest to schorzenie, jakie są jego objawy, metody diagnostyki oraz konsekwencje bagatelizowania tego problemu.

Co to jest zespół cieśni nadgarstka?

Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) to schorzenie powodujące ucisk na nerw pośrodkowy, który przebiega przez kanał nadgarstka. W jego konsekwencji chory doświadcza różnorodnych dolegliwości bólowych i zaburzeń funkcji ręki. Struktura ta odpowiada bowiem za czucie w kciuku, palcu wskazującym, środkowym oraz części serdecznego. Umożliwia również ruch mięśni kłębu kciuka, a w konsekwencji m.in. bezproblemowe chwytanie przedmiotów.

Zespół cieśni nadgarstka to jedno z najczęściej występujących schorzeń neuropatycznych. Mogą powodować go np.:

• Obrzęk ścięgien i tkanek miękkich – na skutek przeciążenia ręki lub przewlekłych mikrourazów.
• Wrodzone predyspozycje anatomiczne – np. takie jak wąski kanał nadgarstka.
• Choroby ogólnoustrojowe – są to m.in. cukrzyca, niedoczynność tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów.
• Praca obciążająca nadgarstek – szczególnie związana z powtarzalnymi ruchami, jak pisanie na klawiaturze, obsługa myszki komputerowej, czy praca z narzędziami wibracyjnymi.
• Czynniki hormonalne – dotyczy to m.in. zmian w organizmie w czasie ciąży lub menopauzy.

Objawy zespołu cieśni nadgarstka

Objawy zespołu cieśni nadgarstka to m.in.:

• Drętwienie i mrowienie palców –dotyczy głównie kciuka, palca wskazującego, środkowego oraz części serdecznego. Objaw ten nasila się wyraźniej w nocy, niekiedy do tego stopnia, że może budzić ze snu. W jego wyniku pacjenci często odczuwają również potrzebę potrząsania ręką.
• Ból nadgarstka i dłoni – może być odczuwany miejscowo lub promieniować wzdłuż przedramienia, a w ciężkich przypadkach aż do ramienia. Często występuje po dłuższym obciążeniu ręki, np. podczas pracy na komputerze.
• Osłabienie siły chwytu – utrudnia codzienne czynności, jak np. trzymanie kubka, otwieranie drzwi czy zapięcie guzików. W jego wyniku pacjenci mogą mieć tendencję do upuszczania przedmiotów.
• Zaburzenia czucia –zmniejszona wrażliwość na dotyk w obrębie palców utrudnia zadania zręcznościowe, np. manipulowanie drobnymi przedmiotami.
• Zanik mięśni kłębu kciuka – występujew zaawansowanych przypadkach. Niekiedy w jego wyniku zauważalne jest zmniejszenie masy mięśniowej w okolicy podstawy kciuka.
• Zaburzenia precyzyjnych ruchów palców – dotyczy wykonywania podstawowych czynności, takich jak nawlekanie igły, pisanie lub granie na instrumentach.
• Wrażliwość na temperaturę – w zaawansowanych przypadkach występuje trudność w odróżnianiu ciepłych i zimnych przedmiotów.
• Obrzęk nadgarstka – u niektórych pacjentów. Może być zauważalny, zwłaszcza w przebiegu chorób zapalnych.

Warto jednak zauważyć, że zespół cieśni nadgarstka nie zawsze rozwija się symetrycznie. Niekiedy dotyczy jednej ręki bardziej niż drugiej, zwłaszcza jeśli jest ona dominująca w codziennej pracy. Co więcej, objawy w dużej mierze zależą od etapu rozwoju schorzenia. Na początku drętwienie i mrowienie pojawiają się jedynie okresowo. Dotyczy to przede wszystkimnocy lub wykonywania czynności wymagających zgięcia nadgarstka, np. trzymania kierownicy. Na tym etapie pacjenci mogą niekiedy nie zauważać problemu lub tłumaczyć go zmęczeniem ręki.

W przewlekłym stadium objawy stają się coraz bardziej dokuczliwe i występują coraz częściej w ciągu dnia. Na tym etapie mogą wystąpić trudności w utrzymaniu długotrwałego ucisku, np. podczas pisania długopisem. Zdarzają się również problemy z częstszym upuszczaniem przedmiotów i wykonywaniem manualnych zadań.

Na ostatnim, zaawansowanym etapie pojawiają się znaczne ograniczenie sprawności ręki, a ucisk na nerw może prowadzić do trwałych uszkodzeń. Występuje również wyraźny zanik mięśni kłębu kciuka oraz niemal stały brak czucia w palcach unerwionych przez nerw pośrodkowy.

Dlaczego warto zwrócić uwagę na początkowe objawy zespołu cieśni nadgarstka?

Początkowe objawy zespołu cieśni nadgarstka są często bagatelizowane. To zaś może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Nieustanny ucisk na nerw pośrodkowy bez odpowiedniego leczenia może skutkować jego trwałym uszkodzeniem. W efekcie tego może dojść do zaniku mięśni kłębu kciuka, co znacznie ogranicza sprawność dłoni. Co więcej, schorzenie to może prowadzić do przewlekłego bólu, który z czasem staje się trudniejszy do złagodzenia.

Wczesne rozpoznanie objawów pozwala również zastosować metody nieinwazyjne. To między innymi zmiana nawyków, noszenie ortezy na nadgarstek czy fizjoterapia, które mogą zapobiec postępowi choroby. Każde podejrzenie zespołu cieśni nadgarstka powinno zatem skłonić do konsultacji ze specjalistą.

Diagnostyka zespołu cieśni nadgarstka

Diagnostyka zespołu cieśni nadgarstka obejmuje analizę objawów, badanie fizykalne oraz specjalistyczne badania. Wszystkie razem w efekcie pomagają potwierdzić ucisk na nerw pośrodkowy. Analiza to przede wszystkim wywiad medyczny. W jego trakcie lekarz szczegółowo pyta o objawy, ich czas trwania oraz czynniki, które mogą je nasilać. W jego trakcie ważne jest również ustalenie prawdopodobnych przyczyn. Specjalista może więc dociekać tego, czy pacjent wykonuje powtarzalne ruchy nadgarstka lub ma schorzenia mogące wpływać na rozwój ZCN. Po krótkiej rozmowie lekarz rozpoczyna badanie fizykalne. W ich trakcie ocenia siłę mięśni, czucie w palcach oraz wygląd dłoni, zwracając uwagę na ewentualny zanik mięśni kłębu kciuka. Ostatnim etapem są specjalistyczne badania. To m.in.:

• Test Tinela – polega na delikatnym opukiwaniu okolic nadgarstka. Może wywołać mrowienie lub ból w palcach unerwianych przez nerw pośrodkowy.
• Test Phalena – w jego trakcie pacjent zgina nadgarstki w maksymalnym stopniu przez około minutę. Wystąpienie bólu, drętwienia lub mrowienia w palcach sugeruje ucisk na nerw.
• Badania obrazowe – należą do nich m.in. ultrasonografia, rezonans magnetyczny i badanie elektromiograficzne. Pierwsze dwa pozwalają ocenić zmiany w strukturach kanału nadgarstka. Ostatnie zaś to test przewodnictwa nerwowego pozwalający ocenić, czy i w jakim stopniu nerw pośrodkowy jest uszkodzony.

FAQ

Czy zespół cieśni nadgarstka można leczyć?

Tak, zespół cieśni nadgarstka można leczyć, a skuteczność terapii zależy od etapu zaawansowania schorzenia. We wczesnym stadium stosuje się metody nieinwazyjne. To m.in. noszenie ortez, unikanie przeciążania nadgarstka, fizjoterapia oraz farmakoterapia przeciwzapalna. W zaawansowanych przypadkach schorzenia konieczna może być interwencja chirurgiczna.

Sprawdź również: Co pomaga na zespół cieśni nadgarstka?

Jakie są pierwsze objawy zespołu cieśni?

Początkowe objawy to najczęściej drętwienie i mrowienie w kciuku, palcu wskazującym, środkowym i części serdecznego. Nasilają się one szczególnie w nocy. Pacjenci mogą również odczuwać okresowy ból nadgarstka i dłoni oraz mieć potrzebę potrząsania ręką, aby złagodzić dyskomfort.

Jak powszechny jest zespół cieśni nadgarstka?

Zespół cieśni nadgarstka to bez wątpienia jedno z najczęstszych schorzeń tego typu. Szacuje się, że dotyka od 3% do 6% populacji. Bardziej narażone na rozwinięcie się tej choroby są kobiety, zwłaszcza w okresie menopauzy. Warto również zauważyć, że w krajach wysoko rozwiniętych objawy stwierdza się nawet u 10% kobiet i 5% mężczyzn w grupach czynnych zawodowo. Częstość występowania schorzenia wzrasta również z wiekiem, osiągając szczyt między 40. a 60. rokiem życia.

Czy powtarzalne ruchy nadgarstka sprzyjają wystąpieniu cieśni nadgarstka?

Tak, powtarzalne ruchy nadgarstka, zwłaszcza związane z intensywną pracą, mogą prowadzić do przeciążenia ścięgien i ucisku na nerw pośrodkowy. Dotyczy to zawodów wymagających pracy rękami, takich jak praca przy komputerze, obsługa maszyn czy gra na instrumentach muzycznych.

Podsumowanie

Zespół cieśni nadgarstka jest schorzeniem, które polega na ucisku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. W konsekwencji prowadzi do szeregu objawów, takich jak drętwienie palców, osłabienie siły chwytu czy mrowienie. Przyczyny obejmują zarówno anatomiczne predyspozycje, jak i przeciążenia związane z pracą. Problem ten dotyka od 3% do 6% populacji. Jego wczesne rozpoznanie i szybkie wdrożenie leczenia pozwala uniknąć poważnych uszkodzeń nerwu pośrodkowego i zaniku mięśni kłębu kciuka. Schorzenie to można skutecznie wyleczyć, szczególnie na jego wczesnym etapie. To zaś zdecydowanie poprawia jakość życia i pozwala uniknąć poważnych problemów zdrowotnych.