Czym jest łokieć tenisisty i jak mu zapobiegać?

Łokieć tenisisty to schorzenie, które wbrew swojej nazwie dotyka nie tylko sportowców. Najczęściej atakuje osoby, które często wykonują powtarzalne ruchy nadgarstka i przedramienia – zarówno w pracy fizycznej, jak i biurowej. Z tego względu jest to problem znacznie bardziej powszechny, niż mogłoby się wydawać. Co jeszcze warto wiedzieć na temat tego schorzenia? Przekonajmy się.

Co to jest łokieć tenisisty i dlaczego się tak nazywa?

Aby mieć pełen pogląd na to, czym jest łokieć tenisisty, warto wiedzieć, że staw łokciowy, którego dotyczy problem to miejsce, gdzie łączą się trzy kości: ramienna, łokciowa i promieniowa. W jego obrębie przebiega też wiele mięśni, ścięgien i nerwów, które odpowiadają za ruchy zginania, prostowania i obracania przedramienia.

Łokieć tenisisty to natomiast potoczna nazwa schorzenia, które w medycynie określa się jako zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Problem ten pojawia się wtedy, gdy dochodzi do przeciążenia mięśni prostujących nadgarstek. Mięśnie te są przyczepione w okolicy zewnętrznej części łokcia (tzw. boczny nadkłykieć). Zbyt intensywna lub powtarzalna ich praca prowadzi do mikrourazów ścięgien, co powoduje ból, osłabienie siły chwytu i pogorszenie sprawności ręki.

Nazwa „łokieć tenisisty” wzięła się stąd, że schorzenie to często dotyczy graczy tenisa – zwłaszcza tych, którzy uderzają piłkę techniką backhandową w nieprawidłowy sposób albo trzymają rakietę w zły sposób. Z czasem okazało się jednak, że ta dolegliwość nie dotyczy wyłącznie sportowców. Może dotknąć każdego, kto często wykonuje powtarzalne ruchy ręką, np.:

• osoby pracujące przy komputerze,
• fryzjerów,
• muzyków.

Objawy łokcia tenisisty

Łokieć tenisisty może rozwijać się stopniowo. Dlatego też pierwsze objawy bywają bagatelizowane. Warto jednak zwrócić uwagę na typowe symptomy, które mogą świadczyć o rozpoczynającym się stanie zapalnym. Czujność powinny wzbudzić m.in.:

• Ból po zewnętrznej stronie łokcia –to najbardziej charakterystyczny objaw. Ból pojawia się w okolicy nadkłykcia bocznego. Intensywny jest zwłaszcza podczas chwytania, podnoszenia przedmiotów czy obracania przedramienia. Może promieniować w dół przedramienia.
• Nasilenie bólu przy obciążeniu ręki –noszenie torby, otwieranie słoika czy uścisk dłoni mogą wywoływać dyskomfort lub mocny ból. Jest to efekt przeciążenia mięśni i ścięgien przyczepionych do łokcia.
• Osłabienie siły chwytu –osoby z łokciem tenisisty nierzadko zauważają, że mają trudności z utrzymaniem przedmiotów w dłoni. Pojawia się wyraźne uczucie słabości, zwłaszcza podczas wykonywania codziennych czynności.
• Ból podczas prostowania nadgarstka –jednym z testów diagnostycznych jest opór w trakcie prostowania nadgarstka przy zgiętym łokciu.
• Sztywność i tkliwość stawu – rano lub po dłuższym unieruchomieniu często występuje sztywność w okolicy łokcia. Miejsce objęte zapaleniem może być ponadto wrażliwe na dotyk.
• Ból nasilający się w nocy lub po odpoczynku – u niektórych osób objawy nasilają się po okresie bezruchu. Ból jest mocny głównie po przebudzeniu lub po dłuższym siedzeniu. Może to wpływać na jakość snu i codzienny komfort funkcjonowania.

Diagnostyka łokcia tenisisty

Rozpoznanie łokcia tenisisty opiera się na dokładnym wywiadzie lekarskim oraz badaniu fizykalnym. W początkowym etapie diagnostyki kluczowe znaczenie ma rozmowa z pacjentem. W jej trakcie lekarz zbiera informacje na temat charakteru bólu czy momentów jego nasilenia. Istotne jest również ustalenie rodzaju wykonywanej pracy czy uprawianych aktywności fizycznych. Nierzadko to właśnie powtarzalne czynności są podstawowym źródłem przeciążeń prowadzących do rozwoju schorzenia.

W badaniu fizykalnym lekarz ocenia bolesność okolicy bocznej łokcia. Oprócz tego sprawdza zakres ruchomości kończyny. Jednym z najważniejszych testów prowokacyjnych jest test Thomsona. Polega on na zgięciu nadgarstka przeciw oporowi przy wyprostowanym łokciu. Jeśli manewr ten wywołuje ból w nadkłykciu bocznym, wynik uznaje się za dodatni. Inne testy, a więc test Cozena czy test Maudsleya, także mogą być przydatne w celu uściślenia rozpoznania.

W sytuacjach wątpliwych lub gdy objawy nie ustępują, lekarz może zlecić wykonanie badań obrazowych. USG stawu łokciowego jest jednym z kluczowych narzędzi. Pozwala ono na ocenę stopnia uszkodzenia tkanek miękkich. Dzięki ultrasonografii da się wykluczyć inne przyczyny dolegliwości bólowych w obrębie łokcia. Niekiedy ból wynika bowiem z zapalenia kaletki, zmian zwyrodnieniowych czy ucisku na struktury nerwowe. W bardziej skomplikowanych przypadkach przydatne może być również wykonanie rezonansu magnetycznego. Popularne MRI umożliwia skrupulatną analizę stanu tkanek miękkich.

Sprawdź również: Jak leczyć łokieć tenisisty i dlaczego warto to robić?

Przyczyny powstawania łokcia tenisisty

Łokieć tenisisty to schorzenie wynikające przede wszystkim z przeciążenia struktur mięśniowo-ścięgnistych w okolicy bocznej łokcia. To właśnie w ich obrębie dochodzi do mikrourazów, które mogą prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego. Zmiany te mają charakter degeneracyjny. Oznacza to, że struktura ścięgien ulega osłabieniu, a ich zdolność do regeneracji maleje. Do najważniejszych przyczyn łokcia tenisisty zaliczamy:

• Wielokrotne powtarzanie tych samych ruchów – regularne wykonywanie ruchów prostowania nadgarstka i rotacji przedramienia jest niebezpieczne. Powoduje bowiem mikrourazy włókien mięśniowych i przyczepów ścięgien. Z czasem może to prowadzić do ich osłabienia i zapalenia.
• Zbyt intensywna aktywność fizyczna bez przygotowania – nagłe zwiększenie obciążenia podczas treningów sportowych niekiedy bywa niebezpieczne.
• Niewłaściwa ergonomia pracy – długotrwałe używanie komputerowej myszki czy pisanie na klawiaturze bez podparcia nadgarstków to niebezpieczne czynniki. Prowadzą one do chronicznych przeciążeń kończyn górnych.
• Praca fizyczna wymagająca siły chwytu i obrotów przedramienia – zawody takie jak mechanik, monter czy kucharz zwiększają ryzyko łokcia tenisisty. Niosą one za sobą konieczność wykonywania ruchów sprzyjających rozwojowi schorzenia.
• Niedostateczna regeneracja po mikrourazach – praca lub trening pomimo bólu i napięcia w obrębie stawu łokciowego bywa niebezpieczna. Prowadzi bowiem do pogłębiania się zmian degeneracyjnych i nasilenia objawów.

Jak więc zapobiegać schorzeniu?

Choć łokieć tenisisty może rozwinąć się u każdego, kto nadwyręża struktury stawu łokciowego, da się zniwelować ryzyko jego wystąpienia. Profilaktyka opiera się głównie na świadomym podejściu do obciążeń. Najlepsze sposoby na zapobieganie chorobie to:

• Zachowanie prawidłowej ergonomii w pracy i codziennych czynnościach – kluczowe jest odpowiednie ustawienie stanowiska pracy. Ekran monitora musi być na wysokości oczu, mysz i klawiatura na poziomie łokci, a nadgarstki powinny być podparte. W codziennych czynnościach warto unikać również długotrwałego przeciążania jednej ręki lub nadgarstka.
• Regularne przerwy podczas wykonywania powtarzalnych ruchów – pozwalają one uniknąć nadmiernego przeciążenia mięśni przedramienia i stawu łokciowego. Nawet kilkuminutowa przerwa co godzinę powinna znacząco zredukować ryzyko mikrourazów.
• Unikanie forsowania nieprzygotowanych mięśni i stawów – przed aktywnością fizyczną warto zadbać o krótką rozgrzewkę. Poprawi ona ukrwienie tkanek i przygotuje je do wysiłku.
• Stosowanie odpowiedniego sprzętu i techniki w trakcie aktywności sportowej – dotyczy osób uprawiających tenis, squash czy inne sporty wymagające chwytu. W ich przypadku ważne jest dobranie rakiety o odpowiedniej wadze i uchwycie. Istotne jest ponadto stosowanie prawidłowej techniki. Trening pod okiem specjalisty powinien pomóc w korekcie błędnych nawyków.

Podsumowanie

Łokieć tenisisty to schorzenie, które może dotknąć nie tylko sportowców. Potrafi ono zaatakować każdego, kto naraża staw łokciowy na długotrwałe przeciążenia. Kluczowe znaczenie ma w jego przypadku wczesna diagnostyka i świadoma profilaktyka. Warto zwracać uwagę na sygnały wysyłane przez organizm i nie lekceważyć pierwszych objawów. Dzięki temu poradzenie sobie z łokciem tenisisty powinno być o wiele mniej czasochłonne.